-ابتدای سال تحصیلی جاری برای رشته ادبیات تطبیقی دانشگاه بیرجند دارای اهمیت خاصی بود چون اولین گروه فارغ التحصیلان این رشته به دفاع از پایان نامه های خود پرداختند.در ادامه عناوین این پایان نامه ها که به حق وزین وجامع ارائه شدند آورده می شود:
کارکردهای ترجمه در حوزه ادبیات ملل
(با تأکید بر ادبیات فارسی و عربی)
عمل مترجم، یک نوع احترام به متن است،
متنی که باید خاصیت"دیگری"بودن
را برایش حفــظ نمـود.
والتر بنیامین
چکیده
با در نظر داشتن این موضوع که ترجمه نخستین ابزار برای عبور از مرز یک ادبیات و ورود به قلمرو "دیگری " است و یکی از عواملی است که از در لاک خود فرورفتن و در انزوا زیستن ادبیات یک ملت و در نتیجه انحطاط آن جلوگیری می کند، پژوهش حاضر سعی دارد نشان دهد که ترجمه در پیدایش و جهتگیری روابط ادبیات ملل و نیز در نقل و انتقال های میان ملل نقش دارد و حتی در ادبیات تطبیقی که یکی از حوزه های مرتبط با ادبیات ملل است جایگاه تاثیرگذاری دارد.
در این نوشتار – که از نخستین کوشش ها برای دستیابی به هدف مذکور است - ابتدا به برخی از کارکردهای ترجمه در حوزه ادبیات ملل(تأثیر نوع اثر ترجمه شده بر ادبیات مقصد، شناخت تاریخ ملل با مطالعه نوع آثار ترجمه شده، تاثیرگذاری بر تاریخ ملل، شیفته ساختن مخاطب زبان مقصد به ادبیات مبدا ) اشاره شده است. سپس به طور ویژه و برای نشان دادن رابطه تأثیر - تأثری ادبیات فارسی و عربی از طریق ترجمه، به معرفی و تحلیل برجسته ترین کارکردهای ترجمه متون پهلوی به عربی ( ایجاد تاریخ نگاری در فرهنگ و ادبیات عربی، آفرینش تمثیل های حیوانات با درونمایه سیاسی، استفاده از گفتگو و مناظره در ساختار متون ادبی، رونق علوم ادبی به ویژه در حوزه بلاغت و آیین ترسل، داستان نویسی و رونق ادبیات روایی) پرداخته شده است.
کلید واژه ها : ترجمه ، ادبیات ملل، ادبیات تطبیقی ، ادبیات فارسی ، ادبیات عربی.
ابراهیم محمدی(استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بیرجند)
حسن امامی( استادیار گروه زبان انگلیسی دانشگاه بیرجند)
*این مقاله در فصلنامه مطالعات ترجمه،سال نهم، شماره 33، بهار 1390چاپ شده ودر سایت
sid وmagiranنمایه شده است.
نقد تطبیقی "ساختار روايي" خسرو و شیرین نظامی و مثنوی پدماوت
دکتر علی اکبر سام خانیانی۱
دکتر ابراهیم محمدی۲
اعظم نظری۳
چکیده
ادبیات تطبیقی دانشی است که با یافتن وجوه مشترک به بررسی احتمال تاثیرگذاری و تأثیرپذیری دو یا چند اثر ادبی كه به قلمروهای ملی ادبی متفاوت تعلق دارند، و نیز تحلیل و آشکارداشت چند و چون این تأثیر و تأثر، میپردازد. این تطبیقها معمولا در بستر دو زبان صورت میگیرد اما متغیرهای دیگری همچون زمان و زمینههای فرهنگی و اجتماعی خلق آثار، تفاوت در شیوههای زیستی و جغرافیای فرهنگی را نیز در برمیگیرد. در پژوهشهای تطبیقی روایتشناختی، وجوه مشابه و متفاوت درونمایههای آثار، شیوهها و عناصر روایتگری بررسی میشود.
مجموعه ای از نقاشی های ایمان ملکی و شعر محمد هدیب
محمد هدیب شاعر اردنی
ایمان ملکی در کنار تابلوی معروفش"فال حافظ"
ادبیات تطبیقی نوعی پژوهش جدید ادبی است که خاستگاه غربی( فرانسوی) دارد وبه تدریج درمطالعات ادبی شرقی ها جایگاهی برای خود یافته است.برای این رشته ادبی تعاریف متعددی ارائه شده است زیراهرشخص یاگروه یامکتب بنابرنگرش وهدف خاصی که دنبال می کندغایت وهدف خاصی رابه ادبیات تطبیقی نسبت داده وبراساس همان غایت وهدف فرضی تعریف خودراارائه کرده است.البته جریان رو به رشدادبیات تطبیقی نیز عامل دیگری است که مانع از وجود تعریف یکسان ومشترک برای آن گردیده است وما ازبین تعاریف مطرح شده به ذکر دو تعریف بسنده می کنیم ومطالعه دیدگاههای بیشتر دراین زمینه رابه خواننده عزیز وا می گذاریم.
طه ندامی گوید:"ادبیات تطبیقی بررسی روابط تاریخی ادبیات ملی با دیگرزبانهاست وبیانگرانتقال پدیده های ادبی ازیک ملت به دیگرملتهاست" اماتعریف دوم چنین است:"ادبیات تطبیقی نگرش ونظریه جدیدی است درمطالعات ادبی یابه زعم برخی متفکران رویکردجدیدی درنقدادبی است وتطبیق صرفاً وسیله ای است برای رسیدن به هدفی والاتر".
ازمکاتب شناخته شده ادبیات تطبیقی مکتب فرانسوی است که نمایندگان آن فرانسوا گویار،ژان ماره کاره،رنه اتیامبل وپل ون تیگم هستند دیگر،مکتب آمریکایی است که فرانسوا یوست راپدر این مکتب نامیده اند ودومکتب آلمانی وانگلیسی نیزازدیگرمکاتب قابل ذکر این رشته به شمار می روند.
درموردکشورما ایران شاید بتوان گفت که این علم همزمان با تاسیس دانشگاه تهران پا به محافل ادبی گذاشته والبته اغلب به طور منقطع وناکارآمد ارائه شده است.ازصاحبنظران ادبیات تطبیقی ایران می توان به افرادی چون فاطمه سیاح،ابوالحسن نجفی،مجتبی مینوی وغیره اشاره کرد.
امروزه ادبیات تطبیقی باتاریخی حدوداً دویست ساله در کنار نقد ادبی وتاریخ ادبیات دردانشگاههای دنیا تدریس می شودوبه ابزاری برای شناخت ملتهای مختلف تبدیل شده است ونکته آخراینکه نخستین کتابشناسی ادبیات تطبیقی به همت لویی پل بتزدر1897تهیه وتوسط بالدنسپرژه درفرانسه منتشر شدومجموعه حاضر تلاشی است درزمینه کتابشناسی توصیفی ادبیات تطبیقی.دراین مجموعه که به شیوه الفبایی تنظیم شده است ابتدا کتابهایی معرفی شده اند که متن فارسی آنها موجوداست اعم از اینکه مولف آن ایرانی یاغیرایرانی باشدوسپس به معرفی کتابهای عربی پرداخته شده است ودرکتابشناسی هراثر ابتدامشخصات اثرذکر شده وبعد درحدود یک یا دو پاراگراف کتاب مورد نظر معرفی گردیده ودرپایان نیزبه فهرست مطالب کتاب اشاره شده است.لازم به ذکراست که این مجموعه شامل کتابشناسی چهارده اثرمی باشدو اساس کار ما کتابهایی است که بیشتر به معرفی رشته ادبیات تطبیقی،پیدایش وگسترش آن ومباحثی اینچنین پرداخته اند و از ذکرکتابهایی که شیوه کار آنها تطبیقی است خودداری گردیده امید که مورد استفاده خوانندگان گرامی قرار بگیرد.
لطفا در تکمیل این پژوهش ما را یاری نمایید.
در پارهای موارد در مطالعات حوزه ادبیات تطبیقی نمی توان به طور دقیق و صریح معین کرد که یک اثر مربوط به ادبیات کدام ملت و قوم است. به نظر می رسد علت این مسأله در مشخص نبودن تعریف و مرز ادبیات ملی باشد که خود، معلول دقیق نبودن معیارهایی است که برای ادبیات ملی تعریف شده است. در حالی که گروهی - دنباله روان مکتب فرانسوی ادبیات تطبیقی- زبان را تنها (یا قوی ترین) ملاک برای تعیین مرز ادبیات ملل و تعریف ادبیات ملی دانستهاند گروهی دیگر - عموماً موافقان مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی- با تردید در اعتبار و کارآیی معیار زبانی، ملاک هویت سیاسی را مطرح کرده اند. البته در کنار دو معیار مذکور گاه معیارهای دیگری همچون پیوستگی تاریخی، هویت مشترک فرهنگی، مرزهای دینی- مذهبی، ایدئولوژی های سیاسی و حتی مرزهای جغرافیایی (هم سرزمینی) نیز مطرح میشود.
...
دانلود مقاله در ادامه مطلب...
برای شروع از تحقیق دوست خوبم خانم محدثه هاشمی بهره می گیرم.
با تشکر
آفاق الادب المقارن،عربیاًوعالمیاً
الدکتور حسام الخطیب.-ط2،دمشق:دارالفکر،1999م.336ص.
ادبیات تطبیقی(تاریخ تحول،اثرپذیری واثرگذاری فرهنگ وادب اسلامی)
غنیمی هلال محمد؛ترجمه وتحشیه:سیدمرتضی آیت الله زاده شیرازی.-تهران:امیرکبیر،689.1373ص
به نام پروردگار دانایی 